Πρώιμα λουλούδια στη Βόρεια Κύπρο: ανεμώνες και άλλα χειμωνιάτικα-ανοιξιάτικα φυτά

Η Βόρεια Κύπρος είναι όμορφη κάθε εποχή του χρόνου, ωστόσο το νησί εντυπωσιάζει πραγματικά με την ομορφιά του την άνοιξη, όταν η φύση αναζωογονείται. Την άνοιξη, η χλωρίδα του νησιού αποτελεί παράδεισο για τους βοτανολόγους και όσους αγαπούν τη φωτογραφία ή τη ζωγραφική, καθώς εδώ απαντώνται σχεδόν 2000 είδη αγριολούλουδων.

Οι ανεμώνες (συνηθέστερα η Anemone coronaria) εμφανίζονται συνήθως μετά τις πρώτες σταθερές χειμερινές βροχές και ανθίζουν μαζικά από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο. Στα ηλιόλουστα σημεία ανθίζουν πιο γρήγορα, ενώ στις πιο δροσερές και ορεινές περιοχές διαρκούν περισσότερο. Είναι πιο εύκολο να τις δείτε σε ανοιχτά χωράφια και σε αραιά δάση στους πρόποδες της οροσειράς της Κερύνειας και στην πεδιάδα της Μεσαορίας.

• Ποια είδη ανεμώνης υπάρχουν
• Πότε ανθίζουν οι ανεμώνες στη Βόρεια Κύπρο
• Πού μπορείτε να δείτε ανεμώνες στη φύση της Βόρειας Κύπρου
• Άλλα πρώιμα άνθη της Βόρειας Κύπρου
• «Κυπριακές ορχιδέες»: τι είναι και πότε να τις αναζητήσετε
• Πώς να απολαμβάνετε τα λουλούδια χωρίς να βλάπτετε τη φύση
• Χρήσιμες υπηρεσίες για εκδρομές την περίοδο της ανθοφορίας
• Συχνές ερωτήσεις

Ποια είδη ανεμώνης υπάρχουν

Η λέξη «ανεμώνη» περιλαμβάνει πολλά είδη. Στη Βόρεια Κύπρο και γενικότερα στο νησί, οι «άγριες ανεμώνες» αναφέρονται συχνότερα στην στεφανωματική ανεμώνη (Anemone coronaria): αυτή είναι που δημιουργεί τα εντυπωσιακά «χαλιά» από κόκκινα, λευκά, λιλά και μπλε άνθη κατά την περίοδο της βλάστησης.

Πρακτικά, οι ανεμώνες μπορούν να διακριθούν ως εξής:

• Μεσογειακές κονδυλώδεις (συμπεριλαμβανομένης της Anemone coronaria) – για παρτέρια, γλάστρες και ανθοδέσμες. Είναι ενεργές τη δροσερή περίοδο και εισέρχονται σε κατάσταση λήθαργου το καλοκαίρι.
• Δασικές/εδαφοκάλυψης – προτιμούν συνήθως την ημισκιά και το πιο υγρό έδαφος. Στη Βόρεια Κύπρο συνήθως καλλιεργούνται σε προστατευμένα μέρη (χωρίς υπερθέρμανση και ξήρανση).
• Φθινοπωρινές (ιαπωνικές και υβρίδια) – ανθίζουν αργότερα, αλλά αντέχουν λιγότερο στο ζεστό και ξηρό καλοκαίρι χωρίς τακτικό πότισμα και εδαφοκάλυψη (mulching).

Πότε ανθίζουν οι ανεμώνες στη Βόρεια Κύπρο

Στο κλίμα της Βόρειας Κύπρου, οι ανεμώνες «ξυπνούν» μετά τις χειμερινές βροχές: αναπτύσσουν φύλλα στη δροσιά και ανθίζουν για αρκετούς μήνες. Η κορύφωση εξαρτάται από τις καιρικές συνθήκες της εκάστοτε χρονιάς, το υψόμετρο και την έκθεση του σημείου στον ήλιο και τον άνεμο.

Πού μπορείτε να δείτε ανεμώνες στη φύση της Βόρειας Κύπρου

Οι άγριες ανεμώνες απαντώνται συχνότερα εκεί όπου το χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης διατηρείται η πράσινη κάλυψη: ανοιχτά χωράφια, παρυφές δασών, αραιοί ελαιώνες, βραχώδεις πλαγιές και σημεία με έδαφος που δεν στεγνώνει πολύ νωρίς. Τυπικά σενάρια για τη Βόρεια Κύπρο είναι οι «κηλίδες» και τα «χαλιά» στην πεδιάδα της Μεσαορίας, στην Καρπασία και στους πρόποδες της οροσειράς της Κερύνειας (ειδικά σε σημεία με ήλιο και κοντό χορτάρι).

Εάν σχεδιάζετε έναν περίπατο για την ανθοφορία, συνήθως είναι προτιμότερο να επιλέξετε:

• χωράφια και ανοιχτούς χώρους κοντά σε χαμηλούς λόφους (μετά τις βροχές το πράσινο εμφανίζεται εκεί πιο γρήγορα),
• ελαιώνες και αραιά δάση (τα λουλούδια συχνά φυτρώνουν σε «νησίδες» ανάμεσα στα δέντρα),
• μη πολυσύχναστες περιοχές δίπλα σε δευτερεύοντες δρόμους (αλλά θα πρέπει να παρκάρετε με τρόπο που να μην πατάτε τις πράσινες ζώνες).

Άλλα πρώιμα άνθη της Βόρειας Κύπρου

Εάν ο στόχος είναι να δείτε την «πράσινη εποχή» σε όλο της το μεγαλείο, οι ανεμώνες από μόνες τους αρκούν για αρκετές εξορμήσεις. Ωστόσο, δίπλα τους συναντώνται συχνά και άλλα χειμερινά και ανοιξιάτικα λουλούδια.

• Κυπριακό κυκλάμινο (Cyclamen cyprium) — ενδημικό του νησιού. Στη φύση συνήθως ανθίζει από το φθινόπωρο έως τα μέσα του χειμώνα, κυρίως σε ορεινά και σκιερά μέρη όπου η υγρασία διατηρείται περισσότερο.

• Κυπριακή τουλίπα (Tulipa cypria) — σπάνιο και προστατευόμενο ενδημικό είδος, ανθίζει συνήθως τον Μάρτιο-Απρίλιο. Στη Βόρεια Κύπρο συνδέεται με τις περιοχές του Κορμακίτη και τμήματα της οροσειράς της Κερύνειας. Η παρατήρηση πρέπει να γίνεται προσεκτικά, χωρίς να εισέρχεστε στα σημεία ανάπτυξης.

• Ασφόδελος (Asphodelus) — εντυπωσιακά «κεριά». Στα χωράφια και τις πλαγιές εμφανίζονται συχνά κατά την περίοδο της βλάστησης και διατηρούνται μέχρι την άνοιξη.

• Νάρκισσοι (άγρια είδη) — συναντώνται το χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, ειδικά μετά από βροχές, σε πιο υγρά σημεία.

• Κρόκοι — πρώιμα άνθη της δροσερής εποχής. Είναι πιο εμφανή στις πιο δροσερές περιοχές και σε υψόμετρο.

• Μούσκαρι (Muscari) — μικρά μπλε «τσαμπιά», συχνά ανθίζουν δίπλα σε άλλα ανοιξιάτικα αγριολούλουδα.

«Κυπριακές ορχιδέες»: τι είναι και πότε να τις αναζητήσετε

Στην καθομιλουμένη, με τον όρο «κυπριακή ορχιδέα» εννοούνται συχνά οι ορχιδέες-μέλισσες του γένους Ophrys. Μία από τις πιο γνωστές είναι η Ophrys kotschyi (ενδημική του νησιού): το άνθος της μιμείται ένα έντομο και προσελκύει τους επικονιαστές με «εξαπάτηση» — μέσω του σχήματος και σημάτων που μοιάζουν με φερομόνες.

Αυτές οι ορχιδέες εμφανίζονται συνήθως στα τέλη του χειμώνα και την άνοιξη. Συχνότερα αναζητούνται σε ηλιόλουστες πλαγιές, σε μέρη με ασβεστολιθικά εδάφη και χαμηλή βλάστηση. Αυτά είναι φυτά που είναι καλύτερα να μην αγγίζετε: παρατηρήστε και φωτογραφίστε τα από απόσταση.

Πώς να απολαμβάνετε τα λουλούδια χωρίς να βλάπτετε τη φύση

• Περπατάτε στα μονοπάτια και μην εισέρχεστε σε πυκνά «χαλιά» λουλουδιών: το έδαφος και οι βολβοί/κόνδυλοι καταστρέφονται εύκολα.
• Μην κόβετε και πολύ περισσότερο μην ξεριζώνετε άγρια φυτά: τα σπάνια είδη στο νησί απαντώνται τοπικά και ανακάμπτουν αργά.
• Εάν φωτογραφίζετε, είναι προτιμότερο να καθίσετε δίπλα και να τραβήξετε υπό γωνία, παρά να «στήσετε το πλάνο» τσακίζοντας το χορτάρι γύρω σας.
• Μην μεταφέρετε φυτά από τη φύση «στον κήπο»: για το σπίτι είναι ασφαλέστερο να αγοράσετε βολβούς από έναν έμπορο παρά να αφαιρέσετε άγρια φυτά.

Χρήσιμες υπηρεσίες για εκδρομές την περίοδο της ανθοφορίας

Εάν σχεδιάζετε μια εξόρμηση για την ανθοφορία για μια μέρα ή για το Σαββατοκύριακο, μερικές φορές είναι πιο βολικό να οργανώσετε τη μεταφορά σας εκ των προτέρων.

• Εάν θέλετε να προσθέσετε στην εκδρομή σας έναν περίπατο με ξεναγό ή μια περιήγηση σε φυσικά αξιοθέατα, μπορείτε να δείτε επιλογές στο Tripster ή στο Sputnik8.
• Εάν σχεδιάζετε να μετακινηθείτε στο νησί με αυτοκίνητο, μπορείτε να συγκρίνετε επιλογές ενοικίασης μέσω του Localrent.

Συχνές ερωτήσεις

Πότε είναι η καλύτερη εποχή για να δει κανείς ανεμώνες στη Βόρεια Κύπρο;

Συνήθως από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο. Σε θερμές χρονιές, τα πρώτα μεγάλα λιβάδια εμφανίζονται νωρίτερα, ενώ σε δροσερά και ορεινά μέρη η περίοδος μετατοπίζεται προς τον Μάρτιο-Απρίλιο.

Γιατί μια χρονιά υπάρχουν πολλές ανεμώνες και μια άλλη λιγότερες;

Ο κύριος παράγοντας είναι οι βροχοπτώσεις και η κατανομή τους κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Εάν οι βροχές έρχονται σε «κύματα» και στη συνέχεια επικρατεί ήπια δροσιά, η ανθοφορία είναι συνήθως πιο έντονη και διαρκής.

Μπορώ να μεταφυτεύσω άγριες ανεμώνες στον κήπο μου;

Δεν πρέπει. Για οικιακή καλλιέργεια είναι ασφαλέστερο να αγοράσετε βολβούς. Η μεταφορά φυτών από τη φύση συχνά οδηγεί στο θάνατο του φυτού και στην καταστροφή του φυσικού του βιότοπου.

Πώς μπορώ να καταλάβω πότε πρέπει να αφήσω τις ανεμώνες στο σπίτι σε «ανάπαυση»;

Μετά την ανθοφορία, τα φύλλα αρχίζουν να κιτρινίζουν και να ξεραίνονται. Σε αυτό το σημείο, το πότισμα μειώνεται σταδιακά: ο κόνδυλος πρέπει να περάσει μια ξηρή καλοκαιρινή περίοδο για να ανθίσει κανονικά την επόμενη σεζόν.

Ποια άλλα λουλούδια αξίζει να αναζητήσω μαζί με τις ανεμώνες;

Συχνά εκεί κοντά θα βρείτε ασφόδελους, μούσκαρι, κρόκους και άγριους νάρκισσους. Στα τέλη του χειμώνα και την άνοιξη, μερικές φορές συναντώνται ορχιδέες του γένους Ophrys σε ηλιόλουστες πλαγιές.

Είναι δυνατόν να δει κανείς την κυπριακή τουλίπα (Tulipa cypria) στη Βόρεια Κύπρο;

Ναι, το είδος αυτό απαντάται σε συγκεκριμένες περιοχές του νησιού, συμπεριλαμβανομένων των βορειοδυτικών περιοχών και τμημάτων της οροσειράς της Κερύνειας. Πρόκειται για ένα σπάνιο προστατευόμενο φυτό: δεν το κόβουμε ούτε το ξεριζώνουμε, αλλά το παρατηρούμε από απόσταση.