Αφέλια — παραδοσιακό κυπριακό πιάτο με χοιρινό

Η Αφελία είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πιάτα της κυπριακής κουζίνας. Πρόκειται για αρωματικά κομμάτια χοιρινού κρέατος, μαγειρεμένα σε ξηρό κόκκινο κρασί με κόλιανδρο — ένα μπαχαρικό χωρίς το οποίο δεν φαντάζεται κανείς την παραδοσιακή κουζίνα του νησιού.

Το όνομα του πιάτου προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «οβελία», που σήμαινε «ψημένο κρέας στη σούβλα».

• Περιγραφή πιάτου
• Συνταγή για αφελία βήμα-βήμα
• Συχνές ερωτήσεις για το φαγητό στην Κύπρο

Περιγραφή πιάτου

Η Αφελία είναι ένα παραδοσιακό πιάτο με χοιρινό κρέας, που εμφανίζεται τακτικά σε κυπριακά και ελληνικά τραπέζια. Ο κλασικός τρόπος παρασκευής περιλαμβάνει τη χρήση πήλινου σκεύους — ταβά, το οποίο τοποθετείται στο φούρνο για αργό μαγείρεμα του κρέατος.

Το κρέας πρώτα μαρινάρεται σε κόκκινο κρασί με κόλιανδρο, στη συνέχεια σοτάρεται και σιγοψήνεται μέχρι να μαλακώσει. Το αποτέλεσμα είναι ένα πλούσιο, ελαφρώς γλυκόξινο πιάτο με έντονο άρωμα μπαχαρικών.

Ενδιαφέρον γεγονός: ο κόλιανδρος θεωρείται ένα από τα βασικά μπαχαρικά της κυπριακής κουζίνας — προστίθεται όχι μόνο σε κρεατικά, αλλά και σε ψωμί, λουκάνικα και μαρινάδες.

Σερβίρισμα: η αφελία σερβίρεται συνήθως με τραγανό ψωμί, πατάτες, απλό ρύζι, πουργούρι (πιλάφι από πλιγούρι με κριθαράκι και ζωμό) ή μουκέντρα — μείγμα από ρύζι, φακές και κρεμμύδι. Το πιάτο παραδοσιακά περιχύνεται γενναιόδωρα με τη σάλτσα που δημιουργείται κατά το μαγείρεμα.

Συνταγή για αφελία βήμα-βήμα

Η συνταγή είναι για 6 άτομα.

Συστατικά

• 1,5 κιλό χοιρινός λαιμός, κομμένος σε κομμάτια
• 3 κ.σ. σπόροι κόλιανδρου (⅔ για τη μαρινάδα, ⅓ για το μαγείρεμα)
• 2 φλιτζάνια ξηρό κόκκινο κρασί
• 2 φύλλα δάφνης
• ¼ φλιτζανιού ελαιόλαδο
• 150 ml νερό (αν χρειαστεί)
• 22,5 γρ αλάτι
• 4,5 γρ μαύρο πιπέρι

Χοιρινό: κατάλληλο το λαιμό ή ο ώμος — αυτά τα κομμάτια παραμένουν ζουμερά με αργό ψήσιμο.

Κόλιανδρος: βασικό συστατικό του πιάτου. Οι σπόροι πρέπει να αλεστούν χονδρικά για να αναδειχθεί το άρωμα των εσπεριδοειδών.

Κόκκινο κρασί: χρησιμοποιήστε καλό ξηρό κρασί — μαλακώνει το κρέας και δίνει γεύση στη σάλτσα.

Προετοιμασία

1. Αλέστε τον κόλιανδρο: λιώστε τους σπόρους σε γουδί, αφήνοντας ⅓ για το τελικό στάδιο.
2. Κόψτε το κρέας: τα κομμάτια να έχουν μέγεθος μικρής γροθιάς.
3. Ετοιμάστε το δοχείο: χρησιμοποιήστε ένα μεγάλο μπολ για μαρινάρισμα.
4. Επιλέξτε σκεύος: ιδανικό ένα κατσαρολάκι περίπου 24 εκ. διάμετρο και 12 εκ. ύψος.

Μαρινάρισμα του κρέατος

1. Ανακατέψτε το κρέας με τον κόλιανδρο: προσθέστε ⅔ των μπαχαρικών και ανακατέψτε καλά.
2. Ρίξτε το κρασί: προσθέστε τα φύλλα δάφνης, καλύψτε και μαρινάρετε για τουλάχιστον 3 ώρες, καλύτερα όλη νύχτα.

Σοτάρισμα

1. Στραγγίστε το κρέας: κρατήστε τη μαρινάδα και τα φύλλα δάφνης.
2. Αλατοπιπερώστε: από όλες τις πλευρές.
3. Σοτάρετε: μαγειρέψτε σε δόσεις με ελαιόλαδο μέχρι να πάρει χρυσαφένιο χρώμα.
4. Προσθέστε κόλιανδρο: ρίξτε τον υπόλοιπο ⅓ των σπόρων και ανακατέψτε.

Ολοκλήρωση

1. Προσθέστε τη μαρινάδα: ρίξτε το υγρό και λίγο νερό.
2. Σιγομαγειρέψτε: καλύψτε με καπάκι και μαγειρέψτε περίπου 1 ώρα.
3. Συμπυκνώστε τη σάλτσα: αφαιρέστε το καπάκι και μαγειρέψτε για ακόμη 20 λεπτά.
4. Αφήστε να σταθεί: αφήστε το πιάτο για 10 λεπτά πριν το σερβίρισμα.

Συχνές ερωτήσεις για το φαγητό στην Κύπρο

Ποια άλλα παραδοσιακά κρεατικά πιάτα υπάρχουν στην Κύπρο;

Στο νησί δημοφιλή είναι τα σουβλάκι, μουσακάς, σεφταλιά, στιφάδο και κλέφτικο.

Τι περιλαμβάνει το κυπριακό μεζέ;

Το μεζέ περιλαμβάνει δεκάδες ορεκτικά: ελιές, σαλάτες, χταπόδι, σαγανάκι, φασόλια, σαρδέλες και φυσικά ψωμί. Περισσότερα για το μεζέ σε ειδικό άρθρο.

Ποιοι είναι οι διάσημοι τυροί στην Κύπρο;

Ο πιο γνωστός είναι το χαλούμι, αλλά πολύ ενδιαφέρον είναι και το ανάρι.

Υπάρχουν θαλασσινά στην κυπριακή κουζίνα;

Ναι, για παράδειγμα οι γιαλουμιστές γαρίδες σαγανάκι σε σάλτσα ντομάτας με φέτα.

Πού μπορώ να δοκιμάσω αφελία στην Κύπρο;

Η αφελία μπορεί να βρεθεί σε σχεδόν κάθε παραδοσιακή ταβέρνα. Μεταξύ των δημοφιλών είναι τα Ploumin (Παραλίμνι), Κόκος Ταβέρνα (κοντά στη Λάρνακα), Riverdale, Terry’s Place και Venezia Tavern (Λεμεσός).

Ακολουθήστε το Instagram και το Telegram μας — εκεί μοιραζόμαστε πολλές χρήσιμες και ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τα παραδοσιακά πιάτα της Κύπρου!