Zielony Poniedziałek w Republice Cypru: czym jest i jak się go obchodzi

Zielony Poniedziałek (również „Czysty Poniedziałek”, Καθαρά Δευτέρα) jest oficjalnym dniem wolnym w Republice Cypryjskiej i pierwszym dniem Wielkiego Postu przed prawosławnymi Świętami Wielkanocnymi. W 2026 roku przypada 23 lutego 2026, w 2027 — 15 marca 2027, a w 2028 — 28 lutego 2028. W tym dniu wielu Cypryjczyków robi generalne porządki, wybiera się na pikniki, przygotowuje warzywa i owoce morza oraz masowo puszcza latawce.

• Czym jest Zielony Poniedziałek
• Kiedy jest Zielony Poniedziałek w latach 2025–2028
• Czego nie je się w Zielony Poniedziałek
• Jak świętuje się w Republice Cypryjskiej
• Co robią dzieci
• Słowniczek
• Najczęściej zadawane pytania

Czym jest Zielony Poniedziałek

Zielony Poniedziałek nazywany jest także Czystym Poniedziałkiem. Jest to pierwszy dzień Wielkiego Postu przed Wielkanocą. Poprzedzają go Maslenica i prawdziwe święta obżarstwa: Apokria oraz Cyknopełpti.

Zielony Poniedziałek jest oficjalnie wpisany na listę świąt państwowych Republiki Cypryjskiej: oficjalne święta Republiki Cypryjskiej.

Kiedy jest Zielony Poniedziałek w latach 2025–2028

Czego nie je się w Zielony Poniedziałek

Jako że jest to pierwszy dzień Wielkiego Postu, należy wykluczyć wszystkie produkty zgodnie z tą chrześcijańską tradycją. Przede wszystkim chodzi o mięso, produkty mleczne i jajka. Również w Czysty Poniedziałek tradycyjnie nie dodaje się do jedzenia oleju.

Zwykle je się warzywa i owoce morza. W praktyce wielu mieszkańców Republiki Cypryjskiej nie przestrzega tych ograniczeń rygorystycznie i może nadal spożywać tradycyjne dania mięsne.

Jak świętuje się w Republice Cypryjskiej

Dzień często zaczyna się od gruntownego sprzątania — stąd nazwa Czysty Poniedziałek. Następnie wiele osób wybiera się na piknik: przygotowują warzywa i owoce morza na grillu. Mięso tego dnia nie jest uważane za tradycyjne — „mięsne” uczty zwykle przypadają na okres karnawału i Cyknopełpti.

Kolejną rozpoznawalną tradycją jest puszczanie latawców. Uważa się, że unoszą one do nieba wszystko, co zbierało się w ciągu roku. W sprzyjającej pogodzie w parkach i na otwartych przestrzeniach można zobaczyć dziesiątki latawców jednocześnie.

Co robią dzieci

Oprócz puszczania latawców, dzieci często wykonują lalkę Kyra Sarakosti (Κυρά Σαρακοστή), co oznacza „Pani Postu”. Ma siedem nóg — po jednej na każdy tydzień Wielkiego Postu. Lalkę wykonuje się z papieru lub ciasta i symbolicznie „usuwa” się po jednej nodze każdego tygodnia.

W tym dniu zamiast „Kalimera” można usłyszeć życzenie „Kali Sarakosti” — życzenie dobrego postu.

Słowniczek

• Zielony Poniedziałek (Czysty Poniedziałek, Καθαρά Δευτέρα) — pierwszy dzień Wielkiego Postu i oficjalny dzień wolny w Republice Cypryjskiej.
• Wielki Post (Sarakosti, Σαρακοστή) — okres postu przed Wielkanocą w tradycji prawosławnej.
• Apokria — okres karnawałowych wydarzeń przed rozpoczęciem postu.
• Cyknopełpti — „Dymny Czwartek”, dzień w okresie karnawału, kiedy tradycyjnie przygotowuje się mięso na grillu.
• Kyra Sarakosti — symboliczna lalka postna z siedmioma nogami (po jednej na każdy tydzień postu).

Najczęściej zadawane pytania

Czy Zielony Poniedziałek jest dniem wolnym w Republice Cypryjskiej?

Tak, jest to oficjalny państwowy dzień wolny. Lista świąt: oficjalne święta Republiki Cypryjskiej.

Dlaczego nazywa się „Zielony”?

Nazwa wiąże się z tradycją spędzania dnia na świeżym powietrzu (pikniki) i jedzeniem „zielonego” postnego jedzenia — warzyw i zieleniny.

Co zwykle robi się w tym dniu?

Typowy scenariusz obejmuje generalne sprzątanie domu, następnie wyjście na piknik i puszczanie latawców.

Czy można jeść mięso?

Zgodnie z tradycją kościelną w pierwszy dzień postu wyklucza się mięso, produkty mleczne i jajka. W praktyce część osób ściśle przestrzega zasad, a część nie.

Subskrybuj nasz kanał Telegram, gdzie publikujemy przydatne materiały o życiu w Republice Cypryjskiej.