Yabancılar için Kuzey Kıbrıs’ta taşınmazlar üzerine vasiyetname: nasıl düzenlenir ve mirasçılar nasıl korunur

Kuzey Kıbrıs’ta daire, ev veya arazi sahibi olan bir yabancı, kendisine ait mal varlığı için yerel bir vasiyetname düzenleyebilir. Taşınmazlar açısından bu özellikle önemlidir: malik sürekli olarak başka bir ülkede yaşasa bile, Kuzey Kıbrıs’taki taşınmazlarının miras yoluyla intikali yerel kurallara tabidir. Vasiyetname yazılı olarak düzenlenir, en az iki tanığın aynı anda hazır bulunduğu sırada imzalanır ve malik öldükten sonra miras, yerel mahkeme aracılığıyla intikal ettirilir.

• Yabancıların neden yerel vasiyetname düzenlemesi gerekir
• Mirası hangi yasa düzenler
• Vasiyetnamede neler belirtilebilir
• Taşınmazın tamamı tek bir kişiye bırakılabilir mi
• Düzenleme için neler hazırlanmalı
• Vasiyetname nasıl düzenlenir
• Tanık olarak kimler seçilebilir
• Vasiyetname yürütücüsü kimdir
• Vasiyetname nerede saklanmalı
• Başka bir ülkede zaten vasiyetname varsa ne yapılmalı
• Malikin ölümünden sonra ne olur
• Vasiyetname ne zaman gözden geçirilmelidir
• Sıkça sorulan sorular

Yabancıların neden yerel vasiyetname düzenlemesi gerekir

Kuzey Kıbrıs’ta taşınmaz satın alan yabancı bir malik, aynı anda farklı ülkelerin hukuk sistemleriyle bağlantılı hâle gelir. Bir ülkenin vatandaşı olabilir, başka bir ülkede sürekli ikamet edebilir ve dairesi veya evi Kuzey Kıbrıs’ta bulunabilir.

Yerel vasiyetname, malikin iradesini bu taşınmazlara uygulanan mevzuatın öngördüğü biçimde önceden kayıt altına almasını sağlar. Mirasçılar açısından bu, miras işlemleri başlatılırken hangi belgenin kullanılacağı ve malikin ölümünden sonra taşınmazla kimin ilgileneceği konusundaki soru işaretlerini azaltır.

Bu konu yabancılar için özellikle önemlidir; çünkü yerel yasa, Kuzey Kıbrıs’ta bulunan taşınmazların miras yoluyla intikalinin, ölen kişinin sürekli ikamet yeri Kuzey Kıbrıs dışında olsa bile, ilgili yasa hükümlerine tabi olduğunu açıkça belirtir.

Bununla birlikte vasiyetname, miras işlemlerini ortadan kaldırmaz. Malik öldükten sonra mirasçıların yine de yerel yargı sistemi aracılığıyla miras işlemlerini tamamlaması gerekir.

Mirası hangi yasa düzenler

Temel mevzuat Fasıl 195 Vasiyetnameler ve Veraset Yasasıdır.

Yasa, hem vasiyetnameye göre mirası hem de yasal mirasçılığı düzenler. Vasiyetnamenin şekline, mirasçılara, saklı paylara ve mal varlığı üzerindeki tasarruflara ilişkin hükümleri içerir.

Mirasın yönetimi ve mahkeme işlemleri ayrıca Fasıl 189 Terekelerin İdaresi Yasası ile de bağlantılıdır.

Yabancı malik açısından Fasıl 195’in, malikin sürekli ikamet yeri başka bir ülkede olsa dahi Kuzey Kıbrıs’taki taşınmazların miras yoluyla intikalini düzenleyen hükmü özellikle önemlidir.

Vasiyetnamede neler belirtilebilir

Vasiyetnamede, yasanın tanıdığı tasarruf özgürlüğünün sınırları içinde, kişinin ölüm anında sahip olduğu mal varlığının akıbeti belirlenebilir.

Yabancı bir malik için bunlar şunlar olabilir:

• daire;
• ev;
• arazi;
• taşınmazdaki pay;
• nakit ve diğer taşınır mallar;
• terekeye dâhil olabilecek diğer mal varlığı hakları.

Fasıl 195’e göre taşınmaz; yalnızca arazi ve binaları değil, taşınmaz mallardaki payları ve bunlarla bağlantılı belirli hakları da kapsar.

Belirli bir daire veya arazi için vasiyetname düzenlenirken, taşınmazın mevcut belgeler kullanılarak tam olarak tanımlanması tavsiye edilir.

Taşınmazın tamamı tek bir kişiye bırakılabilir mi

Her zaman değil. Bu, yabancıların vasiyetname düzenlerken karşılaştığı en önemli konulardan biridir.

Fasıl 195, mahfuz hisse kavramını içerir. Bu, belirli ailevi koşullarda malikin vasiyetnameyle üzerinde serbestçe tasarruf edemediği mal varlığı payıdır. Geri kalan kısım ise vasiyetnameyle tasarruf edilebilecek bölüm olan vasiyet edilebilen bölüm olarak adlandırılır.

Yasanın yürürlükteki metnine göre, kişiden geriye eş ve çocuklar, eş ve bir çocuğun altsoyu ya da eşi olmayan çocuklar kalıyorsa, serbestçe vasiyet edilebilecek kısım genellikle net terekenin üçte birini aşamaz.

Çocukları ve onların altsoyu yoksa, ancak eş, baba veya anne hayattaysa, serbestçe vasiyet edilebilecek kısım genellikle net terekenin yarısıyla sınırlıdır.

Eş, çocuklar ve onların altsoyu, baba ve anne yoksa yasa, terekenin tamamının vasiyet edilmesine izin verir.

Yabancılar için ayrı istisnalar öngörülmüştür. Özellikle, serbestçe vasiyet edilebilecek paya ilişkin sınırlamalar yabancıların taşınır malları için uygulanmaz. Ancak bu hüküm, her yabancı vatandaşın Kuzey Kıbrıs’taki taşınmazlarının %100’ünü dilediği kişiye serbestçe vasiyet edebileceği anlamına gelmez.

Yasa, Birleşik Krallık’ta doğmuş ve soy bağı bakımından Birleşik Krallık veya Commonwealth ülkeleriyle bağlantılı belirli kişiler için ayrı bir istisna öngörür. Bu kişilere farklı kurallar uygulanabilir ve söz konusu kurallar taşınmazları da kapsayabilir.

Bu nedenle bir daire, ev veya arazi için vasiyetname düzenlemeden önce yabancı malikin; vatandaşlığı, kökeni, sürekli ikamet yeri ve aile yapısını dikkate alarak, ilgili mal varlığının hangi bölümünü gerçekten serbestçe dağıtabileceğini belirlemesi gerekir.

Düzenleme için neler hazırlanmalı

Yabancı malikin vasiyetname hazırlarken kimliğini, medeni durumunu ve mal varlığını doğru biçimde belirlemeye yardımcı olacak belgeleri önceden toplaması yararlı olur.

• pasaport;
• taşınmaz belgeleri;
• Title Deed — tapu malikin adına düzenlenmişse;
• satış sözleşmesi — taşınmazın tescil işlemleri henüz ilgili aşamadaysa;
• eş ve çocukların bilgileri;
• mal varlığının bırakılmasının planlandığı kişilerin bilgileri;
• başka ülkelerde düzenlenmiş diğer vasiyetnamelere ilişkin bilgiler;
• vasiyetname yürütücüsü olarak belirlenmesi düşünülen kişinin bilgileri.

Title Deed, taşınmaz üzerindeki mülkiyet hakkının tescil edildiğini gösteren belgedir. Nihai tapu henüz alıcının adına düzenlenmemişse, avukata mevcut sözleşme ve taşınmaz üzerindeki hakları kanıtlayan belgeler gösterilmelidir.

Vasiyetname nasıl düzenlenir

Fasıl 195, belgenin şekli için katı şartlar belirler. Bu şartlara uyulmaması, vasiyetnamenin veya hükümlerinden bazılarının geçersiz olmasına yol açabilir.

Nasıl yapılır

1. Vasiyetnameye dâhil edilmesi gereken Kuzey Kıbrıs’taki mal varlığını belirleyin.
2. Medeni durumu ve miras üzerinde serbestçe tasarruf etmeye ilişkin olası sınırlamaları kontrol edin.
3. Mirasçıların ve mal varlığının bilgilerini doğru şekilde içeren vasiyetname metnini hazırlayın.
4. Vasiyetname yürütücüsünü — executor — belirleyin.
5. Uygun en az iki tanık seçin.
6. Vasiyetnameyi tanıkların aynı anda hazır bulunduğu sırada imzalayın.
7. Tanıklar belgeyi vasiyetçinin ve birbirlerinin huzurunda imzalamalıdır.
8. Belge birden fazla sayfadan oluşuyorsa vasiyetçi ve tanıklar her sayfayı imzalamalı veya paraflamalıdır.
9. Belgenin aslının güvenli bir yerde saklanmasını sağlayın.

Vasiyetçi en az 18 yaşında olmalı ve belgeyi düzenlediği sırada hukuki ehliyete sahip olmalıdır.

Yasa, vasiyetnamenin avukatın zorunlu katılımı olmadan düzenlenmesine izin verir; ancak taşınmaz sahibi olan yabancılar için hukuki inceleme özellikle önemlidir. Belgenin şekline, saklı paylara veya mal varlığının tanımına ilişkin bir hata, malik öldükten sonra fark edilebilir; bu noktada vasiyetnameyi düzeltmek mümkün olmaz.

Tanık olarak kimler seçilebilir

Vasiyetnamenin geçerli olması için en az iki tanık gerekir. Tanıklar en az 18 yaşında, hukuki ehliyete sahip ve belgeyi kendi elleriyle imzalayabilecek durumda olmalıdır.

Her iki tanık da vasiyetname imzalanırken veya vasiyetçi imzasını teyit ederken aynı anda hazır bulunmalıdır. Ardından vasiyetçinin ve birbirlerinin huzurunda belgeyi imzalarlar.

Mirasçının tanık olarak seçilmemesi daha uygundur. Yasa, bir tanığın bu vasiyetname uyarınca mal varlığı alması hâlinde, o kişi lehine yapılan ilgili tasarrufun geçersiz olabileceğini öngörür. Bu kural, tanığın eşine veya çocuğuna bırakılan mal varlığını da kapsar.

Bu nedenle vasiyetname uyarınca hiçbir şey almayacak bağımsız tanıkların seçilmesi daha uygundur.

Vasiyetname yürütücüsü kimdir

Vasiyetnamede executor, yani yerel terminolojide vasiyetname tenfiz memuru, atanabilir.

Malik öldükten sonra bu kişi, yetkilerini doğrulayan bir belge almak için mahkemeye başvurabilir ve miras işlemleriyle ilgilenebilir.

Vasiyetname yürütücüsü atanması yabancı aileler için özellikle kolaylık sağlar: mirasçılar, yerel belgelerle, taşınmazla ve mahkeme işlemleriyle ilgilenebilecek bir kişiyi aramakla işe başlamak zorunda kalmaz.

Executor olarak atanmış olması, kişiye ölümden sonra mal varlığı üzerinde otomatik olarak tasarrufta bulunma yetkisi vermez. Yetkileri miras işlemleri kapsamında düzenlenir.

Vasiyetname nerede saklanmalı

Vasiyetnamenin aslı, malikin ölümünden sonra kolayca bulunup miras işlemleri başlatılırken sunulabilecek şekilde saklanmalıdır.

Fasıl 189, vasiyetnamenin malik hayattayken güvenli bir şekilde saklanmak üzere tereke tenfiz mukayyidine teslim edilmesine imkân tanır. Böyle bir tevdi işleminden sonra belge, vasiyetçinin bizzat geri alması hâli dışında, belirlenen usul izlenmeden geri alınamayacak şekilde yargı sistemi içinde saklanır.

Kaza mahkemelerinde ayrı Tereke Mukayyitliği birimleri bulunur.

Vasiyetnamenin tevdi edilmesi, malikin ölümünden sonra belgenin aslının bulunamaması veya yakınlarının belgenin varlığından haberdar olmaması durumunu önlemeye yardımcı olur.

Başka bir ülkede zaten vasiyetname varsa ne yapılmalı

Vatandaşlık veya ikamet edilen ülkede düzenlenmiş bir vasiyetnamenin bulunması, tek başına Kuzey Kıbrıs’taki mal varlığı için ayrı bir vasiyetname düzenlenmesini engellemez.

Ancak iki belgenin birbiriyle uyumlu olması gerekir. Yeni vasiyetname, önceki vasiyetnameyi açıkça iptal edebilir veya iki belgenin hükümlerinin çeliştiği ölçüde önceki vasiyetnameyi geçersiz kılabilir.

Bu nedenle başka bir ülkede düzenlenmiş vasiyetname varsa, yeni belge imzalanmadan önce yerel avukata gösterilmelidir. Kuzey Kıbrıs’ta düzenlenecek vasiyetnamede tasarruf konusu yerel varlıklarla sınırlandırılabilir ve başka bir ülkedeki mal varlığına ilişkin tasarrufların yanlışlıkla iptal edilmesi önlenebilir.

Yabancı bir vasiyetnamenin bulunması, Kuzey Kıbrıs’taki taşınmazın otomatik olarak yeniden tescil edileceği anlamına da gelmez. Malik öldükten sonra yine de miras işlemleri yürütülmelidir.

Yerel uygulamada, Kuzey Kıbrıs dışında verilmiş belirli miras mahkemesi belgelerinin tanınmasına yönelik mekanizmalar da bulunur. Ancak böyle bir prosedürün uygulanabilirliği ülkeye, mahkemeye ve somut belgelere bağlıdır; bu nedenle her miras işlemi için ayrı olarak kontrol edilmelidir.

Malikin ölümünden sonra ne olur

Vasiyetname, düzenleyen kişinin ölümünden sonra yürürlüğe girer; ancak taşınmaz mirasçı adına otomatik olarak devredilmez.

Miras işlemlerinin başlatılması gerekir. Fasıl 195, yetkili mahkemeyi ölen kişinin Kuzey Kıbrıs’taki son veya mutat ikamet ettiği kaza üzerinden belirler; mirasın sonraki yönetimi ayrıca Fasıl 189’a tabidir.

Vasiyetnamede bir executor atanmışsa, bu kişi vasiyetnamenin usulüne uygun biçimde kanıtlandığını ve mirasın yönetiminin atanan yürütücüye verildiğini teyit eden mahkeme belgesi olan vasiyetname tenfiz belgesi için başvurur.

Vasiyetname varsa ancak yürütücü atanmamışsa, yetkilerinden vazgeçmişse veya görevini yerine getiremiyorsa mahkeme miras yöneticisi atayabilir.

Ardından terekenin kapsamı belirlenir, ölen kişinin yükümlülükleri ve mirasçıların hakları incelenir; taşınmaz ise miras işlemlerinin sonucuna uygun biçimde devredilir.

Malik Kuzey Kıbrıs dışında ölmüşse mirasçıların, ölümün gerçekleştiği ülkeden alınmış ölüm belgesine ve diğer belgelere ihtiyacı olabilir. Bu belgelerin tasdiki, tercümesi ve kullanımıyla ilgili şartlar, belgelerin düzenlendiği ülkeye ve somut miras işlemine göre değişir. Bu nedenle belgeler mahkemeye sunulmadan önce bu aşamanın netleştirilmesi daha uygundur.

Vasiyetname ne zaman gözden geçirilmelidir

Vasiyetname değiştirilebilir veya iptal edilebilir. Yeni bir belge önceki vasiyetnameyi açıkça iptal edebilir ya da belirli tasarrufları değiştirebilir.

Medeni durumda önemli değişiklikler olduğunda vasiyetnamenin gözden geçirilmesi özellikle önemlidir.

Fasıl 195’in yürürlükteki metnine göre, vasiyetçinin sonradan evlenmesi vasiyetnamenin iptal edilmiş sayılmasına neden olabilir. Vasiyetname düzenlendiği sırada kişinin çocuğu yoksa, sonradan çocuk sahibi olması da belgenin geçerliliğini etkileyebilir. Vasiyetnamenin metninden, beklenen evlilik veya çocuk doğumu dikkate alınarak düzenlendiği anlaşılıyorsa istisna uygulanabilir.

Taşınmaz alım veya satımından, boşanmadan, vasiyetnamede belirtilen mirasçının ya da vasiyetname yürütücüsünün ölümünden ve başka bir ülkede yeni bir vasiyetname düzenlenmesinden sonra da belge kontrol edilmelidir.

Sıkça sorulan sorular

Bir yabancı Kuzey Kıbrıs’ta vasiyetname düzenleyebilir mi?

Evet. Yabancı vatandaşlık tek başına mirasçı olmayı veya vasiyetname düzenlemeyi engellemez. Fasıl 195, yabancılara ve onların mal varlıklarına uygulanacak kuralları açıkça düzenler.

Kuzey Kıbrıs’ta taşınmazı olan bir yabancının yerel vasiyetname düzenlemesi gerekir mi?

Yasa, her yabancı malikin yerel vasiyetname sahibi olmasını gerektiren genel bir zorunluluk getirmez. Ancak ayrı bir yerel vasiyetname, taşınmazla ilgili tasarrufun yerel mevzuatın öngördüğü biçimde düzenlenmesini ve mirasçılar ile vasiyetname yürütücüsünün önceden belirlenmesini sağlar.

Bir daire tek bir kişiye bırakılabilir mi?

Bu, malikin medeni durumuna ve kendisine uygulanacak kurallara bağlıdır. Taşınmazlar için serbestçe vasiyet edilebilecek paya ilişkin sınırlamalar geçerli olabilir; dolayısıyla yabancı vatandaşlık tek başına taşınmazın %100’ünü herhangi bir kişiye bırakma olanağı sağlamaz.

Taşınmaz akraba olmayan bir kişiye bırakılabilir mi?

Vasiyetname, mal varlığının akraba olmayan bir kişiye devredilmesini öngörebilir; ancak bu şekilde tasarruf edilebilecek payın gerçek kapsamı, mirasın saklı paylarına ilişkin kurallara bağlıdır.

İki tanığın hazır bulunması gerekir mi?

Evet. Vasiyetname, en az iki tanığın aynı anda hazır bulunduğu sırada imzalanır. Tanıklar da belgeyi vasiyetçinin ve birbirlerinin huzurunda imzalar.

Mirasçı tanık olabilir mi?

Mirasçı tanık olarak seçilmemelidir. Tanığın kendisi, eşi veya çocuğu vasiyetname uyarınca mal varlığı alırsa, ilgili tasarruf geçersiz olabilir.

Her sayfanın imzalanması gerekir mi?

Evet. Vasiyetname birden fazla sayfadan oluşuyorsa her sayfa vasiyetçi ve tanıklar tarafından imzalanmalı veya paraflanmalıdır. Bu, yerel mevzuata göre vasiyetname düzenlemenin şekil şartlarından biridir.

Satış sözleşmesi hakkında hukuki danışmanlığa ihtiyacınız varsa

Kuzey Kıbrıs’ta lisanslı bir avukattan danışmanlık almak için hukuk ortağımız DeJure şirketine başvurabilirsiniz.

Telefon: +90 539 119 05 55
WhatsApp
Telegram