Ayios Mamas: Commandaria, bağlar ve sonbahar paluzesi köyü

Ayios Mamas — Limasol ilçesinde bulunan küçük bir dağ köyüdür. Özellikle üzümün olgunlaştığı ve üzüm suyundan yapılan geleneksel ürünlerin hazırlandığı sonbahar aylarında burayı ziyaret etmek ilgi çekicidir. Köy, tarihî Commandaria üretim bölgesinin içinde yer alır; burada yerel bir şaraphane faaliyet göstermekte, eski evler, bir kilise ve küçük bir müze korunmaktadır. 4 Ekim 2026'da Commandaria ve paluze festivali düzenlenecektir. Tadımlar, köyde yürüyüş ve dağlarda öğle yemeğiyle sakin bir günlük gezi için iyi bir seçenektir.

• Ayios Mamas nasıl bir yer?
• Köyün tarihi
• Ayios Mamas ve Commandaria
• Revecca Winery
• Aziz Mamas Kilisesi
• Köyde başka neler görülebilir?
• 2026 Commandaria ve paluze festivali
• Nerede yemek yenir?
• Gece nerede kalınır?
• Yakınlarda görülecek yerler
• Sıkça sorulan sorular

Ayios Mamas nasıl bir yer?

Ayios Mamas, Limasol ilçesinde, Trodos'un eteklerinde ve deniz seviyesinden yaklaşık 500 m yükseklikte yer alır. Burası bir turizm merkezi ya da müze köyü değildir: Yerel halk hâlâ burada yaşamaktadır; çevrede üzüm bağları ve tarım arazileri bulunur, şarapçılık gelenekleri de yerel yaşamın bir parçası olmaya devam eder.

Köy, Ksinisteri ve Mavro üzüm çeşitlerinin tarihî tatlı şarap üretimi için geleneksel olarak yetiştirildiği dağ köylerinden oluşan ünlü Commandaria bölgesinin içindedir. Bu nedenle sonbahar, buraya gitmek için özellikle uygun bir dönemdir: Üzüm mevsimi yalnızca şarapla değil, paluze, soutzoukos ve diğer geleneksel ürünlerin hazırlanmasıyla da bağlantılıdır.

Köyün adı, Aziz Mamas'ın adından gelir — Agios Mamas (Άγιος Μάμας). Bu aziz Kıbrıs'ta özellikle saygı görür ve geleneksel olarak çobanların ve evcil hayvanların koruyucusu kabul edilir.

Köyün ana kilisesi Aziz Mamas'a adanmıştır; zamanla azizin adı yerleşimin de adı olmuştur.

Köyün tarihi

Ayios Mamas'ın tarihi, Kıbrıs'ın dağlık bölgelerindeki tarımla yakından bağlantılıdır. Üzüm, şarap ve üzüm suyundan yapılan ürünler, nesiller boyunca yerel ekonominin önemli bir parçası olmuştur.

Köyün Commandaria bölgesinde yer alması özel bir önem taşır. Bu şarabın üretimi, Trodos'un güney yamaçlarındaki belirli bir bölgeyle bağlantılıdır ve Ayios Mamas da bu bölgenin geleneksel köylerinden biridir.

Bu nedenle köyün tarihini tek bir büyük anıt üzerinden değil, yürüyüş sırasında keşfetmek daha iyi olur: Taş yapılar, kilise, eski tarım aletleri, üzüm bağları ve şaraphane, yerleşimin yaşamını tek bir turistik mekândan çok daha iyi anlatır.

Ayios Mamas ve Commandaria

Commandaria — yerel Ksinisteri ve Mavro üzüm çeşitlerinden üretilen tatlı bir şaraptır. Hasadın ardından üzümler, bir miktar nem kaybetmeleri ve şeker oranlarının doğal olarak yükselmesi için güneşte bekletilir. Daha sonra üzümler preslenir ve şarap üretim süreci başlar.

Commandaria adı, Orta Çağ dönemi ve Hospitalier Şövalyeleri'nin mülkü olan Grand Commandery ile bağlantılıdır. Zamanla bölgenin adı, burada üretilen şarabın da adı olmuştur.

Günümüzde Commandaria, koruma altındaki bir menşe adına sahiptir. Bu nedenle bu adla şarap yalnızca belirlenmiş üzüm çeşitlerinden ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin belirli bir bölgesinde üretilebilir. Ayios Mamas da bu bölgenin içindedir.

Ancak sonbaharda üzümler yalnızca şaraba dönüşmez. Taze üzüm suyundan paluze adlı koyu kıvamlı bir tatlı ve soutzoukos hazırlanır: İpe dizilmiş kuruyemişler, koyulaştırılmış üzüm suyuna birçok kez batırılır ve ardından kurutulur.

Revecca Winery

Ayios Mamas gezisini şarap temasıyla birleştirmek için bir neden de yerel Revecca Winery'dir. Kıbrıs üzüm çeşitleriyle çalışan ve Commandaria da üreten küçük bir aile şaraphanesidir.

Şaraphanenin Commandaria Revecca şarabı, 2024 Cyprus Wine Competition'da altın ödül almıştır. Bu nedenle burada yalnızca genel olarak tatlı bir Kıbrıs şarabını değil, üretiminde kullanılan üzümlerin yetiştirildiği yöreyle doğrudan bağlantılı bir Commandaria'yı tatmak ilgi çekicidir.

Özellikle ziyaretiniz köydeki festival ya da başka bir etkinlik zamanına denk gelmiyorsa, şaraphaneyi önceden randevu alarak ziyaret etmek gerekir.
Web sitesi
Konum

Aziz Mamas Kilisesi

Köyün ana kilisesi Aziz Mamas'a adanmıştır. Ayios Mamas'ın merkezinde yer alır ve ibadete açık bir kilise olmayı sürdürür.

Festival etkinlikleri sırasında kilise, köyü tanıma duraklarından biri olur. Burada yerel dinî gelenekle bağlantılı ikonları ve kilise eşyalarını görebilirsiniz.

İbadete açık bir kilise olduğundan, ziyaret sırasında ayin saatlerini dikkate almak ve uygun giyim ve davranış kurallarına uymak gerekir.
Konum

Köyde başka neler görülebilir?

Ayios Mamas'ta geçmişteki köy yaşamı ve tarımla ilgili eşyaların sergilendiği küçük bir etnografya müzesi vardır. Büyük bir müze kompleksi olmadığı için burayı yürüyüşe ek bir durak olarak değerlendirmek daha doğru olur.

Buradaki asıl güzellik köyün kendisidir. Eski sokaklarda yürüyün, geleneksel evlere bakın ve çevredeki tepelerle üzüm bağlarının manzarasını görebileceğiniz noktalara doğru ilerleyin.

Ayios Mamas, bir turistik mekândan diğerine koşmayı gerektiren köylerden değildir. Çekiciliği, küçük ölçeğinde, kırsal atmosferinde ve bölgenin şarapçılık geleneğiyle olan bağında yatar.

2026 Commandaria ve paluze festivali

4 Ekim 2026'da Ayios Mamas'ta Commandaria ve paluze festivali düzenlenecektir. Köyü ilk kez tanımak için yılın en uygun günlerinden biridir.

Programın 11:00'de başlaması planlanıyor. Gün boyunca paluze ve soutzoukos yapımını izleyebilir, Commandaria ve diğer yerel ürünleri tadabilir, geleneksel el sanatları ve müzikle tanışabilirsiniz.

Festival sırasında ziyaretçilere Aziz Mamas Kilisesi'ni, etnografya sergisini ve yerel şaraphaneyi de tanıma imkânı sunulur. Böylece festival yalnızca yiyeceklerin sunulduğu bir panayır olmaktan çıkar ve köyü ve şarapçılık geleneğini tanımak için dolu dolu bir güne dönüşür.

Festivale giriş ücretsizdir.

Gezinin amacı özellikle Commandaria'yı tanımaksa, ekim ayında rotanızı bölgenin diğer köylerine de uzatabilirsiniz. 17–18 Ekim 2026'da Kalo Chorio'da ayrıca iki gün süren Commandaria & Tradition Festival düzenlenir.

Nerede yemek yenir?

Ayios Mamas küçük bir köy olduğundan, doğrudan köydeki restoran seçenekleri sınırlıdır. Festival günü ise durum tamamen değişir: Geleneksel ürünler, hamur işleri, paluze, soutzoukos ve başka yemekler sunan stantlar kurulur.

Bir tavernada doyurucu bir öğle yemeği yemek istiyorsanız, gezinizi bölgedeki komşu köylerle birleştirebilirsiniz. Kalo Chorio, Lanya ve Trodos eteklerindeki diğer yerleşimler kısa bir sürüş mesafesindedir ve geleneksel taverna seçenekleri daha fazladır.

Bu gezi için günü tek bir restorana göre planlamamak daha iyi olur: Sabah Ayios Mamas'a gelin, şaraphaneyi ve festivali ziyaret edin, ardından güzergâh üzerindeki komşu köylerden birinde öğle yemeği yiyin.

Gece nerede kalınır?

Ayios Mamas, büyük bir kırsal turizm merkezi değildir; bu nedenle doğrudan köyde konaklama seçenekleri azdır. Dağlarda gecelemek istiyorsanız, komşu köylerdeki geleneksel konukevlerine ve küçük otellere bakmak daha uygun olur.

Lanya özellikle ilgi çekicidir; Limasol ilçesinin en fotojenik şarap köylerinden biridir. Burada konaklamayı taş sokaklarda akşam yürüyüşüyle birleştirebilir, ertesi gün şarap bölgesindeki gezinize devam edebilirsiniz.

Otel olanaklarının, restoranların ve tam teşekküllü bir dağ tatil beldesinin daha fazla olmasını istiyorsanız Platres de bir seçenektir. Birkaç Trodos köyünü ziyaret ederek hafta sonu boyunca gezi yapmak için uygundur.

Yakınlarda görülecek yerler

Ayios Mamas gezisini şarap köylerinde kısa bir rotaya dönüştürmek kolaydır.

Lanya

Lanya; geleneksel taş sokakları, eski şarap presi, Commandaria üretim tarihi, atölyeleri ve küçük avlularıyla ilgi çekicidir. Köy, yürüyüş ve fotoğraf çekmek için çok uygundur.

Kalo Chorio

Tarihî Commandaria bölgesinin bir başka köyüdür. İki gün süren Commandaria & Tradition festivalinin düzenlendiği 17–18 Ekim 2026'da buraya gelmek özellikle ilgi çekicidir.

Doros

Trodos eteklerinde arabayla yapılacak bir rotaya kolayca eklenebilecek küçük, geleneksel bir köydür. Burada da bağcılık ve Commandaria üretimiyle olan bağ korunmaktadır.

Platres ve Trodos

Günü dağlarda sürdürmek isterseniz şarap bölgesinden Platres ve Trodos yönüne doğru daha yüksek rakımlara çıkabilirsiniz. Sonbaharda hava daha serin ve dağ bitki örtüsünün renkleri değişmekte olduğundan bu rota özellikle keyiflidir.

Gezi nasıl planlanır?

Köyü tek başına ziyaret etmek için birkaç saat yeterlidir. Revecca Winery'yi ve öğle yemeğini de eklerseniz yarım günlük dolu dolu bir gezi yapabilirsiniz.

4 Ekim'deki festival günü acele etmeyin ve günün büyük bölümünü Ayios Mamas'a ayırın. Festivalin ardından Lanya üzerinden rotanıza devam edebilir ya da dağ köylerinden birinde geceleyebilirsiniz.

Bu rota için araba, toplu taşımaya kıyasla çok daha kullanışlıdır: Bölgenin başlıca ilgi çekici yerleri farklı küçük köylere dağılmıştır.

Kıbrıs Cumhuriyeti'nin başlıca turistik yerlerini görmek için bir rota planlıyor ve taksiye bağlı kalmadan seyahat etmek istiyorsanız, araç kiralama seçeneklerini önceden Localrent üzerinden karşılaştırabilirsiniz. Temel günlük ihtiyaçları da önceden planlamakta fayda var. Seyahat sağlık sigortasını yola çıkmadan önce, örneğin Tripinsurance üzerinden yaptırabilir; yolda navigasyon ve iletişim için travel eSIM'i önceden, örneğin Drimsim üzerinden etkinleştirebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Ayios Mamas nerede bulunur?

Köy, Limasol ilçesinde, Trodos eteklerinde ve tarihî Commandaria üretim bölgesinde yer alır.

Ayios Mamas neyle tanınır?

Köy, üzüm yetiştiriciliği ve Commandaria üretimiyle bağlantılıdır. Burada ayrıca Aziz Mamas Kilisesi, küçük bir etnografya müzesi ve Revecca Winery bulunur.

Commandaria festivali ne zaman düzenlenir?

2026'da Ayios Mamas'taki Commandaria ve paluze festivali 4 Ekim'de düzenlenecektir. Program 11:00'de başlar.

Festival için bilet almak gerekiyor mu?

Hayır, Commandaria ve paluze festivaline giriş ücretsizdir.

Köyde Commandaria satın alınabilir mi?

Ayios Mamas'ta kendi Commandaria'sını üreten Revecca Winery faaliyet gösterir. Şarap tadımı ve satın alma imkânını gezi öncesinde doğrudan şaraphaneden öğrenmek daha iyi olur.

Festival zamanı dışında da gelmeye değer mi?

Evet. Köy gezisini şaraphane ziyaretiyle ve çevredeki şarap köylerinde yapılacak bir araba rotasıyla birleştirebilirsiniz. Ancak Ayios Mamas'ın üzüm ve Commandaria ile bağlantısı özellikle sonbaharda ve festival sırasında daha iyi hissedilir.

Ayios Mamas'ta gece kalınabilir mi?

Köydeki konaklama seçenekleri sınırlıdır. Gecelemek için komşu köylerdeki geleneksel konukevlerine ya da Platres'teki otellere bakmak daha uygundur.