Η Κύπρος εν μέσω ενεργειακής καταιγίδας: Σταθερότητα σήμερα — κίνδυνοι αύριο

Ενώ ο κόσμος συζητά για έναν νέο κύκλο έντασης στη Μέση Ανατολή, η Κύπρος αισθάνεται ήδη τις συνέπειες — όχι στους τίτλους των ειδήσεων, αλλά στα πρατήρια καυσίμων, στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και στα καθημερινά έξοδα.

Οι τιμές αυξάνονται, η αβεβαιότητα εντείνεται και οι ειδικοί κάνουν όλο και συχνότερα λόγο για τον κίνδυνο μιας νέας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης. Κι όμως, παρά το ανησυχητικό υπόβαθρο, η κυπριακή οικονομία επιδεικνύει μέχρι στιγμής ανθεκτικότητα.

Εκεί προκύπτει το κύριο ερώτημα: πόσο γερό είναι αυτό το απόθεμα αντοχής;

Όταν η αύξηση των τιμών γίνεται αισθητή σε όλους

Ο τελευταίος μήνας ήταν ενδεικτικός. Το κόστος των καυσίμων στην Κύπρο αυξήθηκε απότομα και σχεδόν ταυτόχρονα με τις διεθνείς αγορές. Η βενζίνη, το πετρέλαιο κίνησης και το πετρέλαιο θέρμανσης ακρίβυναν κατά δεκάδες σεντ ανά λίτρο. Και αν προηγουμένως τέτοιες διακυμάνσεις εκλαμβάνονταν ως προσωρινές, τώρα θεωρούνται όλο και περισσότερο ως μια νέα πραγματικότητα.

Ιδιαίτερα αισθητή είναι η αύξηση στην τιμή του πετρελαίου κίνησης — αυτό αποτελεί τη βάση των μεταφορών, της προμήθειας αγαθών και της λειτουργίας των επιχειρήσεων. Αυτό σημαίνει ότι δεν ακριβαίνουν μόνο τα καύσιμα, αλλά η ίδια η ζωή.

Γιατί η Κύπρος αισθάνεται την κρίση πιο έντονα

Εκ πρώτης όψεως, η κατάσταση στο νησί είναι ακόμα πιο ήπια από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα. Αλλά η Κύπρος έχει μια ιδιαιτερότητα που ενισχύει την επίδραση οποιασδήποτε αύξησης: την σχεδόν πλήρη εξάρτηση από το πετρέλαιο.

Το νησί:

• παράγει το μεγαλύτερο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας από πετρελαιοειδή,
• εξαρτάται από τις εισαγωγές καυσίμων,
• δεν διαθέτει ανεπτυγμένο σύστημα δημόσιων συγκοινωνιών.

Ως αποτέλεσμα, ακόμα και μια μέτρια αύξηση των τιμών γίνεται αισθητή ως σοβαρό πλήγμα στον προϋπολογισμό των νοικοκυριών.

Ο κόσμος στέλνει μηνύματα συναγερμού

Το παγκόσμιο σκηνικό γίνεται όλο και πιο τεταμένο. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Φατίχ Μπιρόλ προειδοποιεί: ο κόσμος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με τη μεγαλύτερη ενεργειακή ανισορροπία των τελευταίων δεκαετιών.

Μεταξύ των βασικών αιτιών είναι:

• οι διακοπές στον εφοδιασμό πετρελαίου,
• οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ, καθώς και η προοπτική εμπλοκής των Χούθι στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ,
• οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές,
• η μείωση των προμηθειών φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η Ευρώπη θα αρχίσει να αισθάνεται τις συνέπειες ήδη τους επόμενους μήνες — μέσω της αύξησης του πληθωρισμού και της επιβράδυνσης της οικονομίας.

Η Ευρώπη διατηρεί την ψυχραιμία της — αλλά προετοιμάζεται

Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν τείνουν προς τον πανικό. Εκεί υπογραμμίζουν ότι:

• τα ενεργειακά αποθέματα επαρκούν,
• η κατάσταση ελέγχεται,
• εάν χρειαστεί, θα ληφθούν πρόσθετα μέτρα στήριξης των χωρών της Ένωσης.

Αλλά πίσω από αυτή τη συγκράτηση διακρίνεται ένα σημαντικό μήνυμα: η κρίση μπορεί να αποδειχθεί παρατεταμένη.

Κύπρος: Εμπιστοσύνη χωρίς ψευδαισθήσεις

Σε αυτό το πλαίσιο, οι κυπριακές αρχές προσπαθούν να διατηρήσουν την ισορροπία μεταξύ ηρεμίας και ετοιμότητας για δράση. Όπως σημειώνει ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, η χώρα εισέρχεται σε μια περίοδο αστάθειας με ισχυρή οικονομική βάση.

Το κράτος έχει ήδη:

• διαθέσει περίπου 200 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της οικονομίας,
• μειώσει τους φόρους κατανάλωσης στα καύσιμα,
• διευρύνει τη λίστα των αγαθών με μηδενικό ΦΠΑ.

Επιπλέον, οι αρχές αναλύουν καθημερινά την κατάσταση και προετοιμάζουν διάφορα σενάρια εξέλιξης των γεγονότων. Με άλλα λόγια, το μήνυμα της κυβέρνησης είναι: η κατάσταση είναι υπό έλεγχο, αλλά είναι νωρίς για εφησυχασμό.

Η σταθερότητα δεν είναι εγγύηση

Παρά την τρέχουσα ανθεκτικότητα, οι κίνδυνοι παραμένουν. Εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή παραταθεί:

1. οι τιμές της ενέργειας θα συνεχίσουν να αυξάνονται,
2. η πίεση στις επιχειρήσεις θα ενταθεί,
3. ο πληθωρισμός θα επιταχυνθεί,
4. οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να μειωθούν.

Για την Κύπρο, όπου η ενεργειακή εξάρτηση είναι ιδιαίτερα υψηλή, αυτό σημαίνει αυξημένη ευαλωτότητα.

Αναζητώντας μια μακροπρόθεσμη λύση

Διέξοδος από την κατάσταση υπάρχει, αλλά δεν είναι γρήγορη. Μεταξύ των βασικών κατευθύνσεων είναι:

• η μετάβαση στο φυσικό αέριο,
• η ανάπτυξη υποδομών LNG,
• οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, πρωτίστως στην ηλιακή,
• η σύνδεση με το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα.

Ενόσω αυτά τα έργα βρίσκονται στο στάδιο της υλοποίησης, η Κύπρος παραμένει εξαρτημένη από εξωτερικούς παράγοντες.

Μεταξύ ηρεμίας και ανησυχίας

Η σημερινή κατάσταση στην Κύπρο είναι ένα σπάνιο παράδειγμα ισορροπίας. Από τη μια πλευρά — οι αυξανόμενες τιμές και οι παγκόσμιοι κίνδυνοι. Από την άλλη — η οικονομική σταθερότητα και η ετοιμότητα του κράτους να δράσει.

Η Κύπρος είναι προς το παρόν σταθερή. Αλλά η αντοχή αυτής της σταθερότητας θα δοκιμαστεί ήδη τους επόμενους μήνες.

Και από το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση εκτός του νησιού, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό το πώς θα διαμορφωθεί η οικονομία εντός αυτού.