Eski Lefkoşa’da yeni bir mural: yanılsamasız güzellik ve birlikte yaşama dair bir diyalog

Lefkoşa’nın eski kentinde, Trikupi Caddesi üzerinde yaklaşık 38 metre uzunluğundaki büyük ölçekli bir sokak sanatı murali tamamlandı. Proje, belediye ve turizm konseyi desteğiyle yürütülen tarihi şehir merkezinin yenilenmesi ve “yeniden başlatılması” programının bir parçası oldu.

Ohi döner kavşağından kuzeye uzanan ve Ömeriye Camii’nin yakınında bulunan Trikupi Caddesi uzun süre sorunlu bir bölge olarak görülüyordu: yoğun göçmen nüfus, çatışmalar, suç ve küçük işletmelerin gerilemesi. 2024–2025 yıllarında cadde, kapsamlı çalışmalar için neredeyse bir yıl kapatıldı ve bu durum yerel esnafı ciddi şekilde etkiledi.

Bugün bölgenin görünümü belirgin biçimde değişti: asfalt yerine parke taşları, araç trafiğine kısıtlama, standartlaştırılmış tabelalar ve caddenin dışına taşınan otoparklar. Otopark duvarı yeni mural için “tuval” oldu.

Eserin yaratıcısı, sık sık “Kıbrıslı Banksy” olarak anılan, tanınmış ancak anonim sokak sanatçısı Twenty Three’dir. Politik içerikli çalışmalarıyla bilinir ve Diego Rivera’nın eserleri de dâhil olmak üzere sosyal realizmden ilham alır.

Sanatçıya göre mural, gerçeği süslemeye çalışmıyor. Çalışmaya başlamadan önce, bölgenin iç dinamiklerini anlamak için mahalle sakinleriyle yaklaşık 15 röportaj yaptı.

“Bu siyah-beyaz bir hikâye değil. Burada soğan gibi pek çok katman var. İnsanlar farklı, ama birlikte yaşamak zorundalar,” diye açıklıyor.

Muralde mahallenin gündelik yaşamından sahneler ve birlikte yaşama teması yer alıyor; ayrıca sanatçının kendisine dair ironik bir gönderme bulunuyor: belediye çalışanı, yetkililerin daha önce defalarca şehir duvarlarından sildiği imza karakteri Ludovico adlı koyunu boyayla kapatıyor.

Görsel değişimlere rağmen, sakinler sorunların ortadan kalkmadığını kabul ediyor. Çatışmalar, uyuşturucu ve suç olayları hâlâ yaşanıyor. Bir mahalle sakini, bir dükkâna yönelik bıçak tehdidi içeren saldırının video kaydının bile polis tepkisine yol açmadığını anlattı.

Bölge kontrastlı yapısını koruyor: yeni öğrenci yurtlarının yanında şüpheli itibara sahip binalar bulunuyor. Buna rağmen sanatçı, sanatın sosyal sorunları çözebileceğini iddia etmiyor.

“Bir muralin her şeyi düzeltebileceğine inanmıyorum. Ama birisi onu gördüğünde gülümserse, bu bile diyalog için bir adımdır,” diyor Twenty Three.

Ona göre sanat hazır çözümler sunmaz, ancak birlikte yaşama alanı yaratabilir — ve eski Lefkoşa’nın şu anda en çok ihtiyaç duyduğu şey de tam olarak budur.