Χαλλούμι — τυρί Κύπρου: πώς παρασκευάζεται και με τι σερβίρεται

Χαλλούμι (επίσης γραφόταν halloumi ή hellim) είναι ένα παραδοσιακό κύπριο τυρί, ευρέως διαδεδομένο στις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Αποτελεί ένα αληθινό γαστρονομικό σύμβολο του νησιού της Κύπρου.

Το τυρί παρασκευάζεται από μείγμα γάλακτος κατσίκας και προβάτου, μερικές φορές με προσθήκη αγελαδινού γάλακτος. Το μείγμα θερμαίνεται μέχρι να φτάσει σε σύσταση τυριού και στη συνέχεια τοποθετείται σε άλμη. Το χαλλούμι έχει λευκό χρώμα, συμπαγή, ελαφρώς στρωματοποιημένη υφή και έντονο γαλακτένιο άρωμα.

• Τι είναι το χαλλούμι
• Πώς παρασκευάζεται το χαλλούμι
• Σαλάτες με χαλλούμι
• Ζύμες και αρτοσκευάσματα με χαλλούμι
• Επιδόρπια με χαλλούμι

Τι είναι το χαλλούμι

Το χαλλούμι παράγεται τόσο από μικρές αγροτικές εκμεταλλεύσεις όσο και από μεγάλες γαλακτοκομικές επιχειρήσεις. Στα καταστήματα, το τυρί διατίθεται είτε χύμα είτε σε εργοστασιακές συσκευασίες των 250 γραμμαρίων. Συνήθως φυλάσσεται σε άλμη, η οποία βοηθά στη διατήρηση της φρεσκάδας και της μαλακής υφής του προϊόντος.

Συνήθως το χαλλούμι έχει μαλακή, ελαφρώς αλμυρή γεύση, αλλά υπάρχουν και πιο αλμυρές ποικιλίες. Μερικές φορές ανάμεσα στις στρώσεις του τυριού μπορεί να βρει κανείς φύλλα μέντας — που όχι μόνο προσθέτουν άρωμα, αλλά λειτουργούν και ως φυσικό αντισηπτικό.

Η μοναδική ιδιαιτερότητα του χαλλούμι είναι η υψηλή θερμοκρασία τήξης. Αυτό επιτρέπει να τηγανιστεί ή να ψηθεί στη σχάρα: το τυρί δεν λιώνει, σχηματίζοντας χρυσαφένια κρούστα, διατηρώντας ταυτόχρονα την τρυφερή υφή στο εσωτερικό.

Πώς παρασκευάζεται το χαλλούμι στην Κύπρο

• με λαχανικά;
• στις σαλάτες;
• σε ζύμες και αρτοσκευάσματα;
• σε επιδόρπια.

Χαλλούμι με λαχανικά

Παραδοσιακά το χαλλούμι ψήνεται στη σχάρα, αλλά στο σπίτι μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ένα απλό τηγάνι. Κόψτε το τυρί σε φέτες περίπου 1 εκ. πάχος και τοποθετήστε το σε ζεστή επιφάνεια — έτσι θα ροδίσει πιο γρήγορα. Για το τηγάνισμα μπορείτε να χρησιμοποιήσετε φυτικό ή βούτυρο.

Σερβίρετε το χαλλούμι με φρέσκα ή σοταρισμένα λαχανικά, ξηρούς καρπούς ή φρούτα. Δοκιμάστε συνδυασμούς με σύκα, ντομάτες, βασιλικό ή καρπούζι — κλασικοί κυπριακοί συνδυασμοί.

Σαλάτες με χαλλούμι

Το χαλλούμι είναι ιδανικό για λαχανικά σαλάτες — μπορείτε να το βρείτε σχεδόν σε κάθε εστιατόριο στην Κύπρο. Για παράδειγμα, για να φτιάξετε σαλάτα για δύο στο σπίτι, θα χρειαστείτε:

• 1 συσκευασία χαλλούμι 250 γρ (ελαφρώς αλμυρή ποικιλία),
• 1 μικρό κρεμμύδι,
• μισό κουτάκι γλυκού καλαμποκιού,
• 8–10 φύλλα σαλάτας,
• 1 μεγάλη ντομάτα ή 5–6 ντοματίνια,
• 1 αγγούρι,
• 1 πιπεριά,
• μαύρο πιπέρι και ελαιόλαδο κατά βούληση.

Σοτάρετε το χαλλούμι, προσθέστε τα ψιλοκομμένα λαχανικά και ραντίστε με λάδι ή την αγαπημένη σας σάλτσα. Η σαλάτα αυτή είναι ελαφριά, χορταστική και ιδανική για το ζεστό κυπριακό κλίμα.

Ζύμες και αρτοσκευάσματα με χαλλούμι

Το χαλλούμι χρησιμοποιείται συχνά σε gözleme — τουρκικά πιτάκια, δημοφιλή και στη Βόρεια Κύπρο. Ο συνδυασμός γίνεται με σπανάκι, χόρτα ή αυγό. Το χαλλούμι προστίθεται επίσης σε πίτες και φύλλα, αντικαθιστώντας παραδοσιακά τυριά όπως η φέτα.

Ενδιαφέρον γεγονός: σε κυπριακά φούρνους μπορείτε να βρείτε «halloumi pie» — μαλακή πίτα με τυρί και χόρτα, που συχνά σερβίρεται με καφέ ή τσάι μέντας.

Επιδόρπια με χαλλούμι

Μια λιγότερο γνωστή, αλλά εξίσου νόστιμη επιλογή είναι τα επιδόρπια με χαλλούμι. Ένα από τα πιο δημοφιλή είναι το künefe — ένα ζεστό ανατολίτικο επιδόρπιο από λεπτή ζύμη kadaif και στρώσεις χαλλούμι ή άλλου μαλακού τυριού. Μετά το ψήσιμο, το επιδόρπιο περιχύνεται με ζεστό σιρόπι.

Αυτό το επιδόρπιο σερβίρεται σε τουρκικά και αραβικά καφέ σε όλη την Κύπρο, συχνά με παγωτό ή φιστίκια Αιγίνης.

Ενδιαφέροντα γεγονότα για το χαλλούμι

• Από το 2021, το χαλλούμι έχει λάβει την αναγνώριση PDO (Protected Designation of Origin) στην ΕΕ — πλέον μόνο το τυρί που παράγεται στην Κύπρο σύμφωνα με την παραδοσιακή συνταγή μπορεί να ονομάζεται «Halloumi».
• Οι Κύπριοι τρώνε χαλλούμι όχι μόνο για μεσημεριανό, αλλά και για πρωινό — συχνά το τηγανίζουν και το σερβίρουν με αυγά.
• Στο νησί πραγματοποιούνται κάθε χρόνο φεστιβάλ χαλλουμιού, όπου μπορεί κανείς να δοκιμάσει δεκάδες παραλλαγές αυτού του τυριού με βότανα, ξηρούς καρπούς και ακόμη και μέλι.