Mısır’dan dünyaya: bilim insanları kedilerin gerçekte nasıl evcilleştiğini ortaya çıkardı

Yeni genetik araştırmalar, kedinin vahşi bir yırtıcıdan “şımartılmış evcil hayvana” dönüşme yolculuğunun sanılandan çok daha geç ve bambaşka bir bölgede başladığını gösterdi.

Anadolu, Avrupa ve Kuzey Afrika’daki arkeolojik kazılarda bulunan kedi kemiklerinin DNA analizi, insan ve kedi arasındaki yakın ilişkinin yalnızca 3,5–4 bin yıl önce oluştuğunu ortaya koydu — Doğu Akdeniz’deki Levant’ta değil, Kuzey Afrika’da, özellikle Antik Mısır’ın etkisi altındaki bölgelerde.

Oxford Üniversitesi profesörü Greger Larson’a göre “10.000 yıldır birlikteyiz” şeklindeki alışılmış anlatı doğrulanmıyor: kedilerin evcilleştirilmesi çok daha geç bir süreç. Araştırmacılar, antik kalıntıların DNA’sını modern kedilerin genetik “havuzu” ile karşılaştırdı ve vahşi kedilerin ilk olarak Mısır’da insanlar yakınında yaşamaya başladığı, ardından özel bir statü kazandığı sonucuna vardı — onlara saygı duyuluyor, sanatta tasvir ediliyor ve hatta mumyalanıyorlardı.

Bu süreçten sonra kediler insanlar ve gemilerle birlikte dünyaya yayıldı ve kemirgen nüfusunun kontrol edilmesine yardımcı oldu. Avrupa’ya kitlesel olarak yalnızca yaklaşık 2.000 yıl önce — ağırlıklı olarak Romalılarla birlikte — ulaştılar ve daha sonra İpek Yolu üzerinden Çin’e vardılar.

Bilim insanlarının Çin’e ilişkin ayrı bir bulgusu da dikkat çekici: orada evcil kediler ortaya çıkmadan çok önce, insanlar yakınında vahşi bengal yaban kedileri yaşıyordu. Bu kediler binlerce yıl boyunca insan yerleşimlerinin çevresinde yaşayıp kemirgenlerle beslenmiş, ancak hiçbir zaman evcilleştirilmemişti. Bugün popüler Bengal kedisi ırkı, bu türlerin evcil kedilerle melezlenmesinden ortaya çıkmıştır.