Commandaria — Kıbrıs’ın Efsanevi Şarabı, UNESCO Tarafından Tanındı

Güney Kıbrıs sadece güneş ve deniz değil, aynı zamanda dünyanın en eski şaraplarından biri olan Commandaria'nın doğum yeridir. Binlerce yıllık tarihe sahip bu efsanevi şarap, adanın simgesi haline gelmiş ve UNESCO tarafından İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası olarak tanınmıştır. Commandaria, Kıbrıs güneşinin aroması, yüzyıllık gelenekler ve şarap yapım ustalığını bir araya getirir.

• Commandaria — Binlerce yıllık tarihe sahip bir şarap
• Commandaria'nın Tarihi
• Commandaria nasıl üretilir
• Tat ve Aroma
• Commandaria nerede üretilir
• Commandaria ve UNESCO
• Commandaria Müzeleri
• İlginç Bilgiler
• Günümüzde Commandaria

Commandaria — Binlerce yıllık tarihe sahip bir şarap

Commandaria, Kıbrıs'ın en otantik ve tanınmış şaraplarından biridir. Tarihi üç binden fazla yıla dayanır ve şarap yapım gelenekleri nesilden nesile aktarılır. Bu tatlı şarap, güneşi, sabrı ve Kıbrıslıların topraklarına olan sevgisini bir araya getirir.

Commandaria'nın Tarihi

Kıbrıs'ta şarap üretimi M.Ö. 9. yüzyılda başlamış ve yerel “Kıbrıs Şarabı” Mısır ve Yunanistan’a ihraç edilmiştir. Günümüzdeki adı 13. yüzyılda, Aziz Yuhanna Şövalyeleri (Hospitaller) döneminde, Kolossi Kalesi yakınlarında toplanan üzümlerden gelmektedir; kale La Grande Commanderie olarak bilinmektedir.

Şarabın adı buradan gelir. Burada düğününü kutlayan Aslan Yürekli Richard, Commandaria'yı “kralların şarabı ve şarapların kralı” olarak adlandırmıştır. 1224 yılında şarap, Fransa'da düzenlenen bir şarap yarışmasında ödüllendirilmiş, Henri d’Andeli’nin “La Bataille des Vins” adlı şiirinde bu konuya değinilmiştir. Günümüzde Commandaria sadece bir şarap değil, Kıbrıs kültürel mirasının bir parçası ve uluslararası otantik şarap sembolüdür.

Commandaria nasıl üretilir

Commandaria yalnızca iki yerel üzüm çeşidinden üretilir — Mavro ve Xynisteri. Hasattan sonra üzümler güneşte kurutulur ve tatlı kuru üzüm haline gelir. Bu, şeker ve aroma yoğunluğunu artırır. Daha sonra şarap fermente edilir ve en az iki yıl meşe fıçılarda olgunlaştırılır.

Bazı üreticiler, genç şarabın kısmen eski şarapla karıştırıldığı solera yöntemini kullanır; bu, tadın sürekli gelişmesini sağlar. Bu süreç her üretimi benzersiz kılar.

Tat ve Aroma

Commandaria, incir, kuru üzüm, bal ve karamel aromalı yoğun, kehribar rengi bir şaraptır. Tadında baharat, kuruyemiş ve kuru meyve notaları vardır. Genellikle alkol oranı %15–20 civarındadır. Şeker oranı yaklaşık 200 g/l olup, şaraba karakteristik bir tatlılık ve hafif bir aftertaste verir.

Servis sıcaklığı 12–14°C olup, peynir, meyve, kuruyemiş ve tatlılarla mükemmel uyum sağlar.

Commandaria nerede üretilir

Şarap, korunan coğrafi adlandırmaya sahiptir ve yalnızca Troodos bölgesindeki on dört köyde üretilebilir; bunlar arasında Silikou, Lania, Afiena ve Kolossi bulunmaktadır. Bölgenin yüksekliği ve güneşli iklimi üzüm olgunlaşması için ideal koşullar sağlar.

Başlıca üreticiler: KEO, ETKO, SODAP, LOEL. Her marka, Commandaria’nın farklı yorumlarını sunar — meyvemsi veya karamel tonları ile.

Commandaria ve UNESCO

10 Aralık 2025 tarihinde Commandaria, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine resmi olarak dahil edilmiştir. Toplantı Yeni Delhi’de gerçekleşmiştir. Bu olay, Kıbrıs’ın dünya şarap üretimindeki özel rolünü doğrulamıştır.

Kıbrıs ayrıca, 19. yüzyılın sonlarından beri filoksera tarafından etkilenmemiş tek AB şarap bölgesidir. Bu durum, Commandaria’yı tarihçiler ve şarap uzmanları için uluslararası ilgi odağı haline getirir.

Commandaria Müzeleri

Kıbrıs’ta Commandaria Müzesi, Silikou köyünde ziyaret edilebilir. Burada eski fıçılar, şarap yapım aletleri sergilenir ve şarap tadımları yapılır. Ayrıca KEO ve LOEL fabrikalarında da üretim sırasında tadım yapılabilen turlar düzenlenmektedir.

İlginç Bilgiler

• Commandaria, korunan menşe adı (PDO)na sahiptir ve sadece Kıbrıs’ta üretilir.
• Hâlâ alkol eklenmeden üretilen dünyanın en eski şaraplarından biridir.
• Commandaria festivali her yıl Lania köyünde tadımlar ve halk gösterileri ile düzenlenir.
• Kıbrıs, filoksera sonrası Fransız bağlarının restorasyonuna katkıda bulunmuş ve bu Uluslararası Şarap Organizasyonu (OIV)nun kurulmasına yol açmıştır.
• Commandaria sıklıkla kilise ritüellerinde ve geleneksel Kıbrıs düğünlerinde kullanılır.

Günümüzde Commandaria

Günümüzde Commandaria, Kıbrıs misafirperverliğinin ve geleneklerinin simgesidir. Törenlerde sunulur, misafirlere hediye edilir ve dini ritüellerde kullanılır. Şarap, adanın bir simgesi haline gelmiş, güneşin aromasını ve nesiller boyu süren emeği korumuştur.

Kıbrıs geziniz sırasında Commandaria’yı deneyin — bu içecek adanın tarihini herhangi bir rehberden daha iyi anlatır.

Unutmayın: Aşırı alkol tüketimi sağlığınıza zarar verir ve Commandaria, yüksek alkol oranına rağmen yumuşaklığı ile özellikle aldatıcıdır.