Αγωγός φυσικού αερίου στα χαρτιά: οι ειδικοί αμφιβάλλουν για την πραγματικότητα του τουρκικού έργου στην Ανατολική Μεσόγειο

Η δήλωση της Τουρκίας για τον σχεδιαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου δεν έχει ακόμη πραγματική μηχανική βάση. Σε αυτό το συμπέρασμα κατέληξαν οι Κύπριοι ειδικοί Γιώργος Κέντας και Πάρις Φωκαΐδης, αναλύοντας τις πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου Υπουργού Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ.

Στις 29 Απριλίου, ο Τούρκος υπουργός δήλωσε ότι η Άγκυρα «δεν έχει εγκαταλείψει τη Μεσόγειο» και μέσω της κρατικής εταιρείας Botas εργάζεται σε ένα έργο αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει τα μελλοντικά κοιτάσματα με το ενεργειακό σύστημα της Τουρκίας μέσω του βόρειου τμήματος της Κύπρου. Η δήλωση έγινε με φόντο πτήσεις τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών F-16 πάνω από τη βόρεια Λευκωσία και την Κερύνεια.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ειδικούς, το έργο προς το παρόν υπάρχει μόνο σε επίπεδο πολιτικής ρητορικής. Ο Πάρις Φωκαΐδης σημειώνει ότι από τη δημόσια δήλωση λείπουν βασικές παράμετροι — κόστος, χωρητικότητα, διαδρομή και χρονοδιάγραμμα υλοποίησης. Αυτό, κατά τη γνώμη του, υποδηλώνει ότι πρόκειται περισσότερο για ένα πολιτικό μήνυμα παρά για ένα πραγματικό έργο υποδομής.

Ο Γιώργος Κέντας προσθέτει ότι η Τουρκία προσπαθεί εδώ και πολλά χρόνια να ενισχύσει την παρουσία της στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ωστόσο, παρόμοιες πρωτοβουλίες, όπως λέει, δεν έχουν οδηγήσει ακόμη σε πρακτικά αποτελέσματα.

Ταυτόχρονα, οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν είναι όλα τα ενεργειακά έργα της Άγκυρας διακηρυκτικά. Για παράδειγμα, η ηλεκτρική διασύνδεση μεταξύ Τουρκίας και του βόρειου τμήματος της Κύπρου έχει προχωρήσει σημαντικά περισσότερο: η απόσταση των περίπου 70 χιλιομέτρων καθιστά την πόντιση του καλωδίου τεχνικά εφικτή, και οι σχετικές συμφωνίες υπογράφηκαν ήδη από το 2022. Παρόλα αυτά, η τελική σημασία του έργου παραμένει πολιτική — αφορά το ζήτημα της ενσωμάτωσης του νησιού στο ευρωπαϊκό ή το τουρκικό ενεργειακό σύστημα.

Ο Κέντας σημειώνει ότι οι ενεργειακές υποδομές γίνονται όλο και περισσότερο εργαλείο γεωπολιτικής και ασφάλειας. Σε αυτό το πλαίσιο συζητείται και το μεγαλύτερο έργο Great Sea Interconnector - το υποθαλάσσιο καλώδιο που πρόκειται να συνδέσει το Ισραήλ, την Κύπρο και την Ελλάδα και να ενσωματώσει το νησί στο ενεργειακό σύστημα της ΕΕ, αν και η υλοποίησή του αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.

Οι δηλώσεις της Τουρκίας έγιναν με φόντο την άνοδο των παγκόσμιων τιμών της ενέργειας: το πετρέλαιο Brent έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 60% από την έναρξη της ανοιξιάτικης κλιμάκωσης της σύγκρουσης με το Ιράν, ενώ η τιμή του φυσικού αερίου στην Ευρώπη αυξάνεται επίσης.

Οι ειδικοί συμφωνούν: ακόμη και αν το έργο του αγωγού δεν υπάρχει ακόμη σε πρακτικό επίπεδο, η εμφάνισή του στην πολιτική ατζέντα σηματοδοτεί τον αυξανόμενο ρόλο της ενέργειας στην περιφερειακή ασφάλεια και τον ανταγωνισμό συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο.